{"id":19,"date":"2019-07-29T13:29:42","date_gmt":"2019-07-29T13:29:42","guid":{"rendered":"http:\/\/nowa.parafia-czersk.pl\/word2\/?page_id=19"},"modified":"2025-12-22T10:17:27","modified_gmt":"2025-12-22T10:17:27","slug":"historia","status":"publish","type":"page","link":"https:\/\/www.parafia-czersk.pl\/","title":{"rendered":"Historia"},"content":{"rendered":"

<\/a><\/h2>\n

Historia Parafii \u015aw. Marii Magdaleny w Czersku<\/h2>\n
\"Kropielnica

Kro\u00adpiel\u00adni\u00adca z XIII w. (fot. arch. 1967)<\/p><\/div>\n

Pocz\u0105t\u00adki para\u00adfii si\u0119\u00adga\u00adj\u0105 dru\u00adgiej po\u0142o\u00adwy XII w. (ks. S. Kujot, prof. G. Labu\u00adda) i mog\u0142y mie\u0107 zwi\u0105\u00adzek z fun\u00adda\u00adcj\u0105 ksi\u0105\u00ad\u017c\u0119\u00adc\u0105. Pierw\u00adsza wzmian\u00adka o para\u00adfii pocho\u00addzi z doku\u00admen\u00adtu loka\u00adcyj\u00adne\u00adgo, wyda\u00adne\u00adgo przez kom\u00adtu\u00adra tuchol\u00adskie\u00adgo Hen\u00adry\u00adka Bol\u00adlen\u00addorf, kt\u00f3\u00adry ple\u00adba\u00adno\u00adwi nada\u0142 5 \u0142an\u00f3w zie\u00admi. Para\u00adfia musia\u00ad\u0142a jed\u00adnak powsta\u0107 znacz\u00adnie wcze\u00ad\u015bniej, sko\u00adro posia\u00adda\u00ad\u0142a w\u0142a\u00adsne\u00adgo pro\u00adbosz\u00adcza, a wi\u0119c r\u00f3w\u00adnie\u017c ko\u015bci\u00f3\u0142, z kt\u00f3\u00adre\u00adgo przy\u00adpusz\u00adczal\u00adnie zacho\u00adwa\u00ad\u0142y si\u0119 dwie kamien\u00adne kro\u00adpiel\u00adni\u00adce dato\u00adwa\u00adne na z XIII i XIV\/XV w. Nie wia\u00addo\u00admo ile ko\u015bcio\u00ad\u0142\u00f3w poprze\u00addzi\u00ad\u0142o obec\u00adn\u0105 \u015bwi\u0105\u00adty\u00adni\u0119, nie\u00admniej pierw\u00adsza wzmian\u00adka o ko\u015bcie\u00adle drew\u00adnia\u00adnym, pod wezwa\u00adniem \u015bw. Marii Mag\u00adda\u00adle\u00adny, pocho\u00addzi z wizy\u00adta\u00adcji bisku\u00adpa H. Roz\u00adra\u00ad\u017cew\u00adskie\u00adgo z 1584 r., a wi\u0119c w okre\u00adsu eks\u00adpan\u00adsji pro\u00adte\u00adstanc\u00adkiej w tej cz\u0119\u00ad\u015bci Pomo\u00adrza. Wizy\u00adta\u00adtor odno\u00adto\u00adwa\u0142, \u017ce para\u00adfi\u0105 zarz\u0105\u00addza\u0142 Jakub Levi\u00adnius, praw\u00addo\u00adpo\u00addob\u00adnie samo\u00adzwa\u0144\u00adczy kap\u0142an, kt\u00f3\u00adre\u00adgo miesz\u00adka\u0144\u00adcy nie akcep\u00adto\u00adwa\u00adli i dla\u00adte\u00adgo ucz\u0119sz\u00adcza\u00adli do ko\u015bcio\u00ad\u0142a w Raci\u0105\u00ad\u017cu. W tym cza\u00adsie para\u00adfia obej\u00admo\u00adwa\u00ad\u0142a swo\u00adim zasi\u0119\u00adgiem Mokre, Mala\u00adchin, \u0141uko\u00adwo, Zap\u0119\u00addo\u00adwo, Lutom , Rytel, B\u0119d\u017a\u00admi\u00adro\u00adwi\u00adce, Z\u0142e\u00admi\u0119\u00adso oraz \u0141\u0105g, kt\u00f3\u00adry ju\u017c wte\u00addy by\u0142 fili\u0105 czer\u00adskiej para\u00adfii. W 1686 r. drew\u00adnia\u00adny ko\u015bci\u00f3\u0142, podob\u00adnie jak pozo\u00adsta\u00ad\u0142e budyn\u00adki para\u00adfial\u00adne, znaj\u00addo\u00adwa\u0142 si\u0119 w bar\u00addzo z\u0142ym sta\u00adnie. Wewn\u0105trz \u015bwi\u0105\u00adty\u00adni (o wymia\u00adrach 18 m x 9 m) by\u0142 tyl\u00adko jeden o\u0142tarz. Pod\u00adczas dru\u00adgiej woj\u00adny szwedz\u00adkiej (1700\u22121721) oko\u00adli\u00adce Czer\u00adska by\u0142y n\u0119ka\u00adne ci\u0105\u00adg\u0142y\u00admi napa\u00adda\u00admi i gra\u00adbie\u00ad\u017ca\u00admi. Chc\u0105c unik\u00adn\u0105\u0107 ofiar w 1706 r. ks. Tomasz Gra\u00addzi\u00adkow\u00adski razem z para\u00adfia\u00adna\u00admi uciek\u0142 do lasu, gdzie ukry\u00adwa\u0142 si\u0119 przed Szwe\u00adda\u00admi od Trzech Kr\u00f3\u00adli do Bo\u017ce\u00adgo Cia\u00ad\u0142a. Z kolei za cza\u00ads\u00f3w ks. prob. Szy\u00admo\u00adna Plu\u00adtow\u00adskie\u00adgo (1735\u22121783), w 1756 r., ko\u015bci\u00f3\u0142 doszcz\u0119t\u00adnie sp\u0142o\u00adn\u0105\u0142 z ca\u0142ym wypo\u00adsa\u00ad\u017ce\u00adniem, ale dzi\u0119\u00adki zamo\u017c\u00adnym czersz\u00adcza\u00adnom (\u0141uko\u00adwi\u00adczom, Kli\u0144\u00adskim i Orli\u00adkow\u00adskim) w 1760 lub 1764 r. zosta\u0142 odbu\u00addo\u00adwa\u00adny. W tym cza\u00adsie para\u00adfia liczy\u00ad\u0142a 1760 wier\u00adnych (1259 komu\u00adni\u00adku\u00adj\u0105\u00adcych) i 107 aka\u00adto\u00adli\u00adk\u00f3w (ewan\u00adge\u00adli\u00adk\u00f3w), nato\u00admiast w samym Czer\u00adsku by\u0142o zale\u00add\u00adwie 377 miesz\u00adka\u0144\u00adc\u00f3w. Wypo\u00adsa\u00ad\u017ce\u00adnie nowej \u015bwi\u0105\u00adty\u00adni by\u0142o dosy\u0107 boga\u00adte: w wie\u00ad\u017cy znaj\u00addo\u00adwa\u00ad\u0142y si\u0119 trzy dzwo\u00adny, a wewn\u0105trz pi\u0119\u0107 o\u0142ta\u00adrzy (\u015bw. Maria Mag\u00adda\u00adle\u00adna z figu\u00adr\u0105, \u015bw. Jan Nepo\u00admu\u00adcen, \u015bw. J\u00f3zef, \u015bw. Anto\u00adni i Wnie\u00adbo\u00adwzi\u0119\u00adcie NMP). Tery\u00adto\u00adrium para\u00adfii, w sto\u00adsun\u00adku do XVI w., powi\u0119k\u00adszy\u00ad\u0142o si\u0119 o Nie\u00ad\u017cu\u00adra\u00adw\u0119, Leg\u00adb\u0105d, Pru\u00adsy, \u0141ub\u00adn\u0119, Zim\u00adnez\u00addro\u00adje, \u0141osi\u00adny, Twa\u00adro\u017c\u00adni\u00adc\u0119, Ostro\u00adw\u0119, Ubo\u00adg\u0105, Zawa\u00add\u0119, Ple\u00adni\u00adny, Kur\u00adcze i Ju\u0144\u00adcz\u0119, razem para\u00adfia liczy\u00ad\u0142a 23 miej\u00adsco\u00adwo\u00ad\u015bci. Bar\u00addziej szcze\u00adg\u00f3\u00ad\u0142o\u00adwy opis ko\u015bcio\u00ad\u0142a znaj\u00addu\u00adje si\u0119 w wizy\u00adta\u00adcji z 1780 r. Zakry\u00adstia i dzwon\u00adni\u00adca by\u0142y dobu\u00addo\u00adwa\u00adne do czwo\u00adro\u00adbocz\u00adnej bry\u00ad\u0142y ko\u015bcio\u00ad\u0142a. W dzwon\u00adni\u00adcy zamon\u00adto\u00adwa\u00adno trzy dzwo\u00adny: pierw\u00adszy wyso\u00adki na \u0142okie\u0107 (58 cm), dru\u00adgi na trzy \u0107wier\u00adci \u0142ok\u00adcia (43,5 cm) i naj\u00admniej\u00adszy na dwie \u0107wier\u00adci \u0142ok\u00adcia (29 cm). Wewn\u0105trz znaj\u00addo\u00adwa\u00ad\u0142o si\u0119 sie\u00addem o\u0142ta\u00adrzy. W o\u0142ta\u00adrzu g\u0142\u00f3w\u00adnym znaj\u00addo\u00adwa\u0142 si\u0119 obraz \u015bw. Marii Mag\u00adda\u00adle\u00adny, a powy\u00ad\u017cej figu\u00adra tej\u00ad\u017ce \u015bwi\u0119\u00adtej, drew\u00adnia\u00adna i wyz\u0142o\u00adco\u00adna \u201ekszta\u0142\u00adtem nie\u00adprzy\u00adstoj\u00adnym zro\u00adbio\u00adna\u201d oraz obraz MB Cz\u0119\u00adsto\u00adchow\u00adskiej. Dru\u00adgi o\u0142tarz w rogu, drew\u00adnia\u00adny, nie\u00adma\u00adlo\u00adwa\u00adny, o dw\u00f3ch kon\u00addy\u00adgna\u00adcjach. Na pierw\u00adszej obraz \u015bw. Anto\u00adnie\u00adgo z Padwy, a powy\u00ad\u017cej obraz Wnie\u00adbo\u00adwzi\u0119\u00adcia NMP. Trze\u00adci o\u0142tarz drew\u00adnia\u00adny, nie\u00adma\u00adlo\u00adwa\u00adny, r\u00f3w\u00adnie\u017c o dw\u00f3ch kon\u00addy\u00adgna\u00adcjach. W dol\u00adnej cz\u0119\u00ad\u015bci obraz \u015bw. J\u00f3ze\u00adfa, a nad nim \u015bw. Jana Nepo\u00admu\u00adce\u00adna z dwie\u00adma lilia\u00admi i drew\u00adnia\u00adnym krzy\u00ad\u017cem. Czwar\u00adty o\u0142tarz sta\u0142 w rogu wiel\u00adkie\u00adgo ch\u00f3\u00adru po stro\u00adnie Ewan\u00adge\u00adlii, drew\u00adnia\u00adny, nie\u00adpo\u00adma\u00adlo\u00adwa\u00adny. Na dole by\u0142 sta\u00adry obraz Mat\u00adki Bo\u017cej, a nad nim obraz MB Cz\u0119\u00adsto\u00adchow\u00adskiej w sukien\u00adce bla\u00adsza\u00adnej, posre\u00adbrza\u00adnej oraz figu\u00adra Ducha \u015awi\u0119\u00adte\u00adgo. Pi\u0105\u00adty o\u0142tarz, nie\u00adma\u00adlo\u00adwa\u00adny, znaj\u00addo\u00adwa\u0142 si\u0119 w rogu wiel\u00adkie\u00adgo ch\u00f3\u00adru, po stro\u00adnie lek\u00adcji. W cen\u00adtral\u00adnym miej\u00adscu by\u0142 obraz \u015bw. Jana Nepo\u00admu\u00adce\u00adna, a powy\u00ad\u017cej tak\u00ad\u017ce obraz tego \u015bwi\u0119\u00adte\u00adgo w posre\u00adbrza\u00adnej sukien\u00adce, a w drew\u00adnia\u00adnej mon\u00adstran\u00adcji znaj\u00addo\u00adwa\u00ad\u0142y si\u0119 reli\u00adkwie \u015bw. Jana Nepo\u00admu\u00adce\u00adna (\u201ej\u0119zyk iego r\u017cni\u0119ty\u201d).<\/p>\n

\"O\u0142tarze

O\u0142ta\u00adrze bocz\u00adne \u015bw. Krzy\u00ad\u017ca i \u015bw. Micha\u00ad\u0142a Archanio\u0142a<\/p><\/div>\n

W wiel\u00adkim ch\u00f3\u00adrze po stro\u00adnie Ewan\u00adge\u00adlii sta\u0142 o\u0142tarz z figu\u00adr\u0105 Ukrzy\u00ad\u017co\u00adwa\u00adnia Pana Jezu\u00adsa, z rze\u017a\u00adba\u00admi \u015bw. Jana i NMP obok krzy\u00ad\u017ca oraz \u015bw. Marii Mag\u00adda\u00adle\u00adny pod krzy\u00ad\u017cem. Si\u00f3d\u00admy o\u0142tarz, malo\u00adwa\u00adny, sta\u0142 w wiel\u00adkim ch\u00f3\u00adrze od stro\u00adny lek\u00adcji i przed\u00adsta\u00adwia\u0142 figu\u00adr\u0119 \u015bw. Micha\u00ad\u0142a Archanio\u0142a.<\/p>\n

Dzi\u0119\u00adki sta\u00adra\u00adniom s\u0119dzie\u00adgo cz\u0142u\u00adchow\u00adskie\u00adgo Miko\u00ad\u0142a\u00adja Paw\u00ad\u0142ow\u00adskie\u00adgo w 1761 r. w Mokrem powsta\u00ad\u0142a kapli\u00adca ku czci \u015bw. Joze\u00adfa, kt\u00f3\u00adra od pap. Kle\u00admen\u00adsa XII otrzy\u00adma\u00ad\u0142a indult odpra\u00adwia\u00adnia mszy \u015bw., a w 1788 r. powsta\u00ad\u0142o tam Brac\u00adtwo \u015bw. Joze\u00adfa, do kt\u00f3\u00adre\u00adgo nale\u00ad\u017ca\u00ad\u0142y wszyst\u00adkie naj\u00adzna\u00adko\u00admit\u00adsze rody powia\u00adtu chojnickiego.<\/p>\n

\"Ko\u015bci\u00f3\u0142

Ko\u015bci\u00f3\u0142 z 1848 r. (fot. arch. 1908 r.)<\/p><\/div>\n

Po dwu\u00addzie\u00adstu latach czer\u00adski ko\u015bci\u00f3\u0142 znaj\u00addo\u00adwa\u0142 si\u0119 w bar\u00addzo z\u0142ym sta\u00adnie. Ponad\u00adto za rz\u0105\u00add\u00f3w ks. Micha\u00ad\u0142a Sto\u00adlec\u00adkie\u00adgo, 3.10.1828 r., sp\u0142o\u00adn\u0119\u00ad\u0142a drew\u00adnia\u00adna ple\u00adba\u00adnia z zabu\u00addo\u00adwa\u00adnia\u00admi. Muro\u00adwa\u00adn\u0105 z ceg\u0142y ple\u00adba\u00adni\u0119 posta\u00adwio\u00adno w 1830 r., ale ko\u015bcio\u00ad\u0142a nie uda\u00ad\u0142o si\u0119 ura\u00adto\u00adwa\u0107. Osta\u00adtecz\u00adnie roze\u00adbra\u00adno go w 1842 r., a dwa lata p\u00f3\u017a\u00adniej (22.07.1844) bp A. Sedlag po\u015bwi\u0119\u00adci\u0142 kamie\u0144 w\u0119giel\u00adny pod now\u0105 \u015bwi\u0105\u00adty\u00adni\u0119, kt\u00f3\u00adr\u0105 posta\u00adwio\u00adno 1.12.1845 r., ale bez wie\u00ad\u017cy, gdy\u017c tyl\u00adko na taki pro\u00adjekt zgo\u00addzi\u00ad\u0142y si\u0119 w\u0142a\u00addze pru\u00adskie. Kil\u00adku\u00adlet\u00adnie zabie\u00adgi ks. prob. J\u00f3ze\u00adfa Chrap\u00adkie\u00adwi\u00adcza u w\u0142adz pru\u00adskich dopro\u00adwa\u00addzi\u00ad\u0142y do wyda\u00adnia zgo\u00addy i w 1848 r. uko\u0144\u00adczo\u00adno wie\u00ad\u017c\u0119 wyso\u00adk\u0105 na 27 m, z zega\u00adrem ufun\u00addo\u00adwa\u00adnym przez rad\u00adc\u0119 Kocha ze Sten\u00adda\u00adlu. Nowy ko\u015bci\u00f3\u0142 z wie\u00ad\u017c\u0105 zosta\u0142 po\u015bwi\u0119\u00adco\u00adny 16.09.1850 r., r\u00f3w\u00adnie\u017c przez ks. bpa A. Sedla\u00adga. By\u0142 to pierw\u00adszy ko\u015bci\u00f3\u0142 muro\u00adwa\u00adny z czer\u00adwo\u00adnej ceg\u0142y, w sty\u00adlu neo\u00adgo\u00adtyc\u00adkim, o wymia\u00adrach 29,5 m x 10,7 m. Wypo\u00adsa\u00ad\u017ce\u00adnie pocho\u00addzi\u00ad\u0142o g\u0142\u00f3w\u00adnie z poprzed\u00adnie\u00adgo ko\u015bcio\u00ad\u0142a: dwa o\u0142ta\u00adrze ufun\u00addo\u00adwa\u00adne przez ks. kan. F. \u0141uko\u00adwi\u00adcza (1766), chrzciel\u00adni\u00adca i ambo\u00adna, nato\u00admiast w pre\u00adzbi\u00adte\u00adrium sta\u00adn\u0105\u0142 o\u0142tarz Tr\u00f3j\u00adcy \u015awi\u0119\u00adtej (Her\u00adma\u00adna Hana, 1611), ofia\u00adro\u00adwa\u00adny kate\u00addrze w Pel\u00adpli\u00adnie przez opa\u00adta cyster\u00adskie\u00adgo Felik\u00adsa Kosa, a w 1845 r. prze\u00adka\u00adza\u00adny para\u00adfii Czersk przez kapi\u00adtu\u00ad\u0142\u0119 pelpli\u0144sk\u0105.<\/p>\n

Wkr\u00f3t\u00adce oka\u00adza\u00ad\u0142o si\u0119, \u017ce szyb\u00adki roz\u00adw\u00f3j gospo\u00addar\u00adczy Czer\u00adska, dru\u00adgiej po\u0142. XIX w, wi\u0105\u00adza\u0142 si\u0119 z gwa\u0142\u00adtow\u00adnym przy\u00adro\u00adstem demo\u00adgra\u00adficz\u00adnym. Nowy ko\u015bci\u00f3\u0142 m\u00f3g\u0142 pomie\u00ad\u015bci\u0107 1250 os\u00f3b (250 miejsc sie\u00addz\u0105\u00adcych i 800 sto\u00adj\u0105\u00adcych) i na pocz\u0105t\u00adku XX w. oka\u00adza\u0142 si\u0119 za ma\u0142y dla dwu\u00adna\u00adsto\u00adty\u00adsi\u0119cz\u00adnej para\u00adfii. Mimo utwo\u00adrze\u00adnia para\u00adfii w \u0141\u0119gu (15.02.1859) czer\u00adski ko\u015bci\u00f3\u0142 nadal nie mie\u00ad\u015bci\u0142 wi\u0119k\u00adszo\u00ad\u015bci wier\u00adnych , dla\u00adte\u00adgo 4.08.1887 r. roz\u00adpo\u00adcz\u0119\u00adto sta\u00adra\u00adnia o zezwo\u00adle\u00adnie na roz\u00adbu\u00addo\u00adw\u0119 \u015bwi\u0105\u00adty\u00adni. Ponie\u00adwa\u017c w\u0142a\u00addze rejen\u00adcji w Kwi\u00addzy\u00adnie nie przy\u00adchy\u00adli\u00ad\u0142y si\u0119 do wnio\u00adsku, para\u00adfi\u0119 ponow\u00adnie pomniej\u00adszo\u00adno przez utwo\u00adrze\u00adnie samo\u00addziel\u00adne\u00adgo wika\u00adria\u00adtu w Rytlu (1889). Z danych wyni\u00adka, \u017ce w 1895 r. para\u00adfia liczy\u00ad\u0142a 8 965, a w 1905 r. ju\u017c 11 338 wiernych.<\/p>\n

Roz\u00adw\u00f3j gospo\u00addar\u00adczy spo\u00adwo\u00addo\u00adwa\u0142 przy\u00adrost bied\u00adnej war\u00adstwy spo\u00ad\u0142e\u00adcze\u0144\u00adstwa. W Czer\u00adsku pod koniec XVIII w. powsta\u0142 przy\u00adtu\u00ad\u0142ek dla 4 szpi\u00adtal\u00adni\u00adk\u00f3w, ufun\u00addo\u00adwa\u00adny przez pod\u00adko\u00admo\u00adrze\u00adgo Dem\u00adbi\u0144\u00adskie\u00adgo. W 1832 r. budy\u00adnek si\u0119 zawa\u00adli\u0142, dla\u00adte\u00adgo w 1838 r. pro\u00adboszcz ks. J. Chrap\u00adkie\u00adwicz pobu\u00addo\u00adwa\u0142 nowy szpi\u00adtal dla bied\u00adnych o 4 izbach. W 1884 r. budy\u00adnek z zaple\u00adczem sprze\u00adda\u00adno J\u00f3ze\u00adfo\u00adwi Pac\u00adke\u00adise\u00adno\u00adwi, a za uzy\u00adska\u00adne \u015brod\u00adki zaku\u00adpio\u00adno dom przy ul. Schut\u00adta, w kt\u00f3\u00adrym zamiesz\u00adka\u00ad\u0142o 4 szpi\u00adtal\u00adni\u00adk\u00f3w i ko\u015bciel\u00adny. Dla opie\u00adki nad cho\u00adry\u00admi ks. pro\u00adboszcz P. Beh\u00adrendt w 1896 r. roz\u00adpo\u00adcz\u0105\u0142 sta\u00adra\u00adnia o spro\u00adwa\u00addze\u00adnie do Czer\u00adska zakon\u00adnic, kt\u00f3\u00adre przy\u00adby\u00ad\u0142y do para\u00adfii 2 pa\u017a\u00addzier\u00adni\u00adka 1896 r. i zamiesz\u00adka\u00ad\u0142y w miesz\u00adka\u00adniu Ban\u00adku Czer\u00adskie\u00adgo przy ul. Schut\u00adta. By\u0142o to pi\u0119\u0107 si\u00f3str el\u017c\u00adbie\u00adta\u00adnek. W okre\u00adsie mi\u0119\u00addzy\u00adwo\u00adjen\u00adnym pro\u00adwa\u00addzi\u00ad\u0142y ochron\u00adk\u0119 i szko\u00ad\u0142\u0119 dla dziew\u00adcz\u0105t oraz odwie\u00addza\u00ad\u0142y cho\u00adrych po domach.<\/p>\n

\"Ko\u015bci\u00f3\u0142

Ko\u015bci\u00f3\u0142 para\u00adfial\u00adny w 2010 r.<\/p><\/div>\n

Obec\u00adny ko\u015bci\u00f3\u0142, muro\u00adwa\u00adny na bazie krzy\u00ad\u017ca \u0142aci\u0144\u00adskie\u00adgo z czer\u00adwo\u00adnej ceg\u0142y, w sty\u00adlu neo\u00adgo\u00adtyc\u00adkim, wybu\u00addo\u00adwa\u00adno w latach 1910 \u2013 1913. Budo\u00adw\u0119 roz\u00adpo\u00adcz\u0105\u0142 ks. Jozef Wysoc\u00adki, kt\u00f3\u00adry zd\u0105\u00ad\u017cy\u0142 po\u015bwi\u0119\u00adci\u0107 kamie\u0144 w\u0119giel\u00adny, gdy\u017c zmar\u0142 na pocz\u0105t\u00adku 1911 r.. Budo\u00adw\u0119 kon\u00adty\u00adnu\u00adowa\u0142 nowy pro\u00adboszcz ks. Kazi\u00admierz Spren\u00adgel, kt\u00f3\u00adry dopro\u00adwa\u00addzi\u0142 do kon\u00adse\u00adkra\u00adcji \u015bwi\u0105\u00adty\u00adni, kt\u00f3\u00adrej 27 kwiet\u00adnia 1913 r. doko\u00adna\u0142 sufra\u00adgan ks. bp Jakub Klun\u00adder. Nowa \u015bwi\u0105\u00adty\u00adnia ma wymia\u00adry 53 m x 18,50 m (w tran\u00adsep\u00adcie 29,60 m), a wys. wie\u00ad\u017cy wyno\u00adsi 40 m, z zega\u00adrem o czte\u00adrech tar\u00adczach fir\u00admy \u201eJ.E. Weu\u00adle Boc\u00adke\u00adnem\u201d z 1912 r.<\/p>\n

\"O\u0142tarz

O\u0142tarz Her\u00adma\u00adna Hana z 1611 (fot. arch. z 1925)<\/p><\/div>\n

Wi\u0119k\u00adszo\u015b\u0107 wypo\u00adsa\u00ad\u017ce\u00adnia pocho\u00addzi\u00ad\u0142a z poprzed\u00adniej \u015bwi\u0105\u00adty\u00adni, kt\u00f3\u00adre na czas budo\u00adwy prze\u00adnie\u00adsio\u00adno do pro\u00adwi\u00adzo\u00adrycz\u00adnej kapli\u00adcy, posta\u00adwio\u00adnej na pla\u00adcu, gdzie obec\u00adnie znaj\u00addu\u00adje si\u0119 sala gim\u00adna\u00adstycz\u00adna Liceum Og\u00f3lnokszta\u0142c\u0105cego.<\/p>\n

O\u0142tarz Tr\u00f3j\u00adcy \u015awi\u0119\u00adtej Her\u00adma\u00adna Hana (1611) usta\u00adwio\u00adno w pre\u00adzbi\u00adte\u00adrium, a rze\u017a\u00adbiarz Koeh\u00adler z Ber\u00adli\u00adna w 1913 r. dosta\u00adwi\u0142 do nie\u00adgo kota\u00adr\u0119 pod\u00adtrzy\u00admy\u00adwa\u00adn\u0105 przez dwa anio\u00ad\u0142y. W pre\u00addel\u00adli znaj\u00addu\u00adje si\u0119 obraz \u201eKon\u00adcert aniel\u00adski\u201d H. Hana (ory\u00adgi\u00adna\u0142 w Muzeum Die\u00adce\u00adzjal\u00adnym). W po\u0142u\u00addnio\u00adwej cz\u0119\u00ad\u015bci tran\u00adsep\u00adtu usta\u00adwio\u00adno o\u0142tarz \u015awi\u0119\u00adte\u00adgo Krzy\u00ad\u017ca z 1766 r., dzie\u00ad\u0142o Dawi\u00adda Boh\u00adra, z her\u00adbem litew\u00adskim New\u00adlin na men\u00adsie o\u0142ta\u00adrzo\u00adwej i ini\u00adcja\u00ad\u0142a\u00admi fun\u00adda\u00adto\u00adra F. \u0141. C. C. (Fran\u00adci\u00adscus \u0141uko\u00adwicz Cano\u00adni\u00adcus Camie\u00adnen\u00adsis). W p\u00f3\u0142\u00adnoc\u00adnej cz\u0119\u00ad\u015bci tran\u00adsep\u00adtu usta\u00adwio\u00adno o\u0142tarz \u015aw. Micha\u00ad\u0142a Archa\u00adnio\u00ad\u0142a, r\u00f3w\u00adnie\u017c autor\u00adstwa Dawi\u00adda Boh\u00adra, (1766), kt\u00f3\u00adry za cza\u00ads\u00f3w ks. J. Woje\u00adw\u00f3d\u00adki (1829), na koszt w\u0142a\u00ad\u015bci\u00adcie\u00adla Sto\u00add\u00f3\u00ad\u0142ek Fran\u00adcisz\u00adka Blu\u00admow\u00adskie\u00adgo odno\u00adwi\u0142 w\u0119drow\u00adny malarz. Obok o\u0142ta\u00adrza \u015aw. Krzy\u00ad\u017ca w 1912 r. usta\u00adwio\u00adno o\u0142tarz dedy\u00adko\u00adwa\u00adny NMP, wyko\u00adna\u00adny przez fir\u00adm\u0119 \u201eWal\u00adla\u201d z Wro\u00adc\u0142a\u00adwia (w 1956 r. umiesz\u00adczo\u00adno w nim obraz MB nama\u00adlo\u00adwa\u00adny przez W. Dra\u00adpiew\u00adskie\u00adgo z Pel\u00adpli\u00adna), a z dru\u00adgiej stro\u00adny o\u0142tarz \u015aw. Marii Mag\u00adda\u00adle\u00adny, autor\u00adstwa Nowa\u00adkow\u00adskie\u00adgo z Pozna\u00adnia (1912). Obraz \u015bwi\u0119\u00adtej patron\u00adki jest dzie\u00ad\u0142em W. Dra\u00adpiew\u00adskie\u00adgo z Pel\u00adpli\u00adna (1956). Dzie\u00ad\u0142em fir\u00admy \u201eWal\u00adla\u201d s\u0105 r\u00f3w\u00adnie\u017c krat\u00adki przez o\u0142ta\u00adrzem i dwa kon\u00adfe\u00adsjo\u00adna\u00ad\u0142y. Nowa\u00adkow\u00adski wyko\u00adna\u0142 ambo\u00adn\u0119 (1913), ale bal\u00adda\u00adchim wyko\u00adrzy\u00adsta\u0142 ze sta\u00adre\u00adgo ko\u015bcio\u00ad\u0142a (1700). Bocz\u00adne skrzy\u00add\u0142a daw\u00adnych o\u0142ta\u00adrzy wyko\u00adna\u00adno w 1913 r. wed\u0142ug pro\u00adjek\u00adtu taj\u00adne\u00adgo rad\u00adcy budow\u00adla\u00adne\u00adgo Hos\u00adfel\u00adda. Nad g\u0142\u00f3w\u00adnym wej\u00ad\u015bciem do ko\u015bcio\u00ad\u0142a znaj\u00addu\u00adje si\u0119 rze\u017a\u00adba \u015aw. Marii Mag\u00adda\u00adle\u00adny o wys. 90 cm, d\u0142u\u00adta arty\u00adsty Tril\u00adl\u00adha\u00adse z Erfur\u00adtu. Mala\u00adtu\u00adr\u0119 skle\u00adpie\u00adnia wyko\u00adna\u0142 prof. Otto Lin\u00adne\u00admann z Frank\u00adfur\u00adtu nad Menem, kt\u00f3\u00adre\u00admu poma\u00adga\u00adli K. Jasnoch i F. Konit\u00adzer z Czer\u00adska. Malo\u00adwi\u00add\u0142a sufi\u00adto\u00adwe przed\u00adsta\u00adwia\u00adj\u0105 sce\u00adny ze Sta\u00adre\u00adgo Testa\u00admen\u00adtu i ale\u00adgo\u00adrie z Nowe\u00adgo Testa\u00admen\u00adtu. W 1913 r. wyko\u00adna\u00adno 28-g\u0142o\u00adso\u00adwe orga\u00adny pneu\u00adma\u00adtycz\u00adne w fir\u00admie Paw\u00ad\u0142a Voelk\u00adne\u00adra z Byd\u00adgosz\u00adczy, kt\u00f3\u00adre w 1958 r. prze\u00adbu\u00addo\u00adwa\u0142 Z. Pie\u00adtrzak z Wro\u00adc\u0142a\u00adwia i doda\u0142 nowy kon\u00adtu\u00adar o dw\u00f3ch manu\u00ada\u0142ach z peda\u00ad\u0142em. W 1985 roku fir\u00adma K. Urba\u0144\u00adskie\u00adgo z Byd\u00adgosz\u00adczy doko\u00adna\u00ad\u0142a kapi\u00adtal\u00adne\u00adgo remon\u00adtu instru\u00admen\u00adtu, \u0142\u0105cz\u00adnie z wymia\u00adn\u0105 wszyst\u00adkich mem\u00adbran. W 2014 r. Robert Szczy\u00adgiel\u00adski z \u0141\u0119ga wymie\u00adni\u0142 miech i zamon\u00adto\u00adwa\u0142 nowy sil\u00adnik wiatrownicy.<\/p>\n

W latach 1917 \u2013 1922 powsta\u00ad\u0142o osiem sta\u00adcji Dro\u00adgi Krzy\u00ad\u017co\u00adwej w sty\u00adlu neo\u00adre\u00adne\u00adsan\u00adso\u00adwym, autor\u00adstwa Guter\u00adman\u00adna z Mona\u00adchium. W 1955 r. jego dzie\u00ad\u0142o doko\u0144\u00adczy\u0142 W. Dra\u00adpiew\u00adski z Pelplina.<\/p>\n

W okre\u00adsie zarz\u0105\u00addza\u00adnia para\u00adfi\u0105 przez ks. kan. Fran\u00adcisz\u00adka Dro\u00adsta (1945\u22121972), mimo bra\u00adku mate\u00adria\u00ad\u0142\u00f3w i restryk\u00adcji w\u0142adz komu\u00adni\u00adstycz\u00adnych, nie\u00admal\u00ad\u017ce ca\u0142e wypo\u00adsa\u00ad\u017ce\u00adnie \u015bwi\u0105\u00adty\u00adni zosta\u00ad\u0142o odno\u00adwio\u00adne. Poza wymie\u00adnio\u00adny\u00admi, w latach 1959\u2009\u2013\u20091965 pod\u00adda\u00adno kon\u00adser\u00adwa\u00adcji wszyst\u00adkie o\u0142ta\u00adrze i chrzciel\u00adni\u00adc\u0119, posta\u00adwio\u00adno o\u0142ta\u00adrze \u015bw. Anto\u00adnie\u00adgo i \u015bw. Judy Tade\u00adusza, kt\u00f3\u00adre zapro\u00adjek\u00adto\u00adwa\u0142 i wyko\u00adna\u0142 miej\u00adsco\u00adwy arty\u00adsta Anto\u00adni \u0141an\u00adgow\u00adski. W 1957 r. w wie\u00ad\u017cy zamon\u00adto\u00adwa\u00adno trzy dzwo\u00adny odla\u00adne w pra\u00adcow\u00adni J. Fel\u00adczy\u0144\u00adskie\u00adgo: \u015bw. Fran\u00adci\u00adszek (500 kg), \u015bw. Kazi\u00admierz (800 kg) i \u015bw. Maria Mag\u00adda\u00adle\u00adna (1650 kg), a czwar\u00adty (ok. 1500 kg) z 1907 r. prze\u00adnie\u00adsio\u00adno z ko\u015bcio\u00ad\u0142a ewan\u00adge\u00adlic\u00adkie\u00adgo. Poprzed\u00adnie w 1941 r. ukra\u00addli Niem\u00adcy na cele zbrojeniowe.<\/p>\n

W latach 1985 \u2013 2012 o\u0142tarz g\u0142\u00f3w\u00adny poma\u00adlo\u00adwa\u00adno na kolor ko\u015bci s\u0142o\u00adnio\u00adwej, wyma\u00adlo\u00adwa\u00adno \u015bcia\u00adny \u015bwi\u0105\u00adty\u00adni, wyko\u00adna\u00adno okna witra\u00ad\u017co\u00adwe z popier\u00adsia\u00admi wsp\u00f3\u0142\u00adcze\u00adsnych \u015bwi\u0119\u00adtych, gra\u00adni\u00adtem wy\u0142o\u00ad\u017co\u00adno pre\u00adzbi\u00adte\u00adrium, wie\u00ad\u017c\u0119 pokry\u00adto bla\u00adch\u0105 mie\u00addzia\u00adn\u0105, odre\u00adstau\u00adro\u00adwa\u00adno tar\u00adcze i wska\u00adz\u00f3w\u00adki zega\u00adra oraz zain\u00adsta\u00adlo\u00adwa\u00adno elek\u00adtro\u00adnicz\u00adne kuran\u00adty. W ko\u015bcie\u00adle zmie\u00adnio\u00adno insta\u00adla\u00adcj\u0119 elek\u00adtrycz\u00adn\u0105, wyko\u00adna\u00adno sedi\u00adlia w pre\u00adzbi\u00adte\u00adrium dla mini\u00adstran\u00adt\u00f3w. Plac przy\u00adko\u00ad\u015bciel\u00adny wy\u0142o\u00ad\u017co\u00adno polbru\u00adkiem i wyko\u00adna\u00adno pod\u00adjazd dla nie\u00adpe\u0142\u00adno\u00adspraw\u00adnych. Ponad\u00adto wybu\u00addo\u00adwa\u00adno kapli\u00adc\u0119 filial\u00adn\u0105 w Krzy\u00ad\u017cu i dom przed\u00adpo\u00adgrze\u00adbo\u00adwy z ch\u0142od\u00adni\u0105 przy ko\u015bcie\u00adle, ogro\u00addzo\u00adno now\u0105 cz\u0119\u015b\u0107 cmen\u00adta\u00adrza sty\u00adlo\u00adwym ogro\u00addze\u00adniem od ul. Dra Zie\u00adli\u0144\u00adskie\u00adgo wraz z now\u0105 bra\u00adm\u0105 cmen\u00adtar\u00adn\u0105 i utwar\u00addzo\u00adno nie\u00adkt\u00f3\u00adre ale\u00adje cmen\u00adta\u00adrza p\u0142y\u00adt\u0105 chod\u00adni\u00adko\u00adw\u0105. Wyre\u00admon\u00adto\u00adwa\u00adno cz\u0119\u015b\u0107 wika\u00adriat\u00adki z prze\u00adzna\u00adcze\u00adniem na miesz\u00adka\u00adnie dla pro\u00adbosz\u00adcza na eme\u00adry\u00adtu\u00adr\u0119, ca\u0142\u00adko\u00adwi\u00adcie wyre\u00admon\u00adto\u00adwa\u00adno orga\u00adni\u00adst\u00f3w\u00adk\u0119 i ocie\u00adplo\u00adno ple\u00adba\u00adni\u0119. W okre\u00adsie zarz\u0105\u00addza\u00adnia para\u00adfi\u0105 przez ks. Hen\u00adry\u00adka Kotlen\u00adg\u0119 bar\u00addzo roz\u00adwi\u00adn\u0119\u00ad\u0142o si\u0119 te\u017c para\u00adfial\u00adne dusz\u00adpa\u00adster\u00adstwo, dzia\u00ad\u0142a\u00ad\u0142o ok. 20 grup i stowarzysze\u0144.<\/p>\n

W latach 2013\u2009\u2013\u20092017 na nowo wyz\u0142o\u00adco\u00adno ambon\u00adk\u0119 i o\u0142tarz poso\u00adbo\u00adro\u00adwy z 1980 r., wyko\u00adna\u00adno ca\u0142\u00adko\u00adwi\u00adcie nowe nag\u0142o\u00ad\u015bnie\u00adnie, alarm w pre\u00adzbi\u00adte\u00adrium i elek\u00adtro\u00adnicz\u00adne ste\u00adro\u00adwa\u00adnie dzwo\u00adna\u00admi (poprzed\u00adnie znisz\u00adczy\u00ad\u0142a burza) oraz wyma\u00adlo\u00adwa\u00adno zakry\u00adsti\u0119 i uszczel\u00adnio\u00adno dach nad zakry\u00adsti\u0105. Fir\u00adma \u201eMonu\u00adment\u201d wyko\u00adna\u00ad\u0142a inwen\u00adta\u00adry\u00adza\u00adcj\u0119 i pro\u00adjekt ko\u015bcio\u00ad\u0142a, wyma\u00adga\u00adne do zmia\u00adny poszy\u00adcia dachu \u015bwi\u0105\u00adty\u00adni oraz doku\u00admen\u00adta\u00adcj\u0119 ogro\u00addze\u00adnia cmen\u00adta\u00adrza. W Krzy\u00ad\u017cu wyre\u00admon\u00adto\u00adwa\u00adno kapli\u00adc\u0119 i zmie\u00adnio\u00adno wystr\u00f3j jej wn\u0119\u00adtrza, wyko\u00adna\u00adno pi\u0119\u0107 nowych witra\u00ad\u017cy z wize\u00adrun\u00adka\u00admi \u015bwi\u0119\u00adtych z okre\u00adsu pon\u00adty\u00adfi\u00adka\u00adtu \u015bw. Jana Paw\u00ad\u0142a II i wymie\u00adnio\u00adno wszyst\u00adkie okna i zain\u00adsta\u00adlo\u00adwa\u00adno nag\u0142o\u00ad\u015bnie\u00adnie. Na par\u00adte\u00adrze ple\u00adba\u00adnii prze\u00adpro\u00adwa\u00addzo\u00adno kapi\u00adtal\u00adny remont i dobu\u00addo\u00adwa\u00adno weran\u00add\u0119 na pocze\u00adkal\u00adni\u0119 do biu\u00adra parafialnego.<\/p>\n

Pro\u00adbosz\u00adczo\u00adwie powojenni:<\/strong><\/p>\n

Ks. Fran\u00adci\u00adszek Sma\u00adgli\u0144\u00adski (1945)<\/p>\n

Ks. Fran\u00adci\u00adszek Drost (1945\u22121972)<\/p>\n

Ks. Witold Szpr\u0119\u00adga (1972\u22121976)<\/p>\n

Ks. Jan Frie\u00addel (1977\u22121984)<\/p>\n

Ks. Hen\u00adryk Kotlen\u00adga (1984\u22122013)<\/p>\n

Ks. Zbi\u00adgniew Stra\u00adszew\u00adski (2013\u22122025)<\/p>\n

Ks. Krzysz\u00adtof Pi\u0105t\u00adkie\u00adwicz (2025-\u2026<\/p>\n

Ksi\u0119\u00ad\u017ca pocho\u00addz\u0105\u00adcy z Czerska:<\/strong><\/p>\n

Ks. Jozef Roc\u0142aw\u00adski \u2013 1948<\/p>\n

Ks. Kle\u00admens Muzio\u0142 \u2013 1948 (prac. w Bra\u00adzy\u00adlii) (spo\u00adczy\u00adwa na cmen\u00adta\u00adrzu w Czersku)<\/p>\n

Ks. Anto\u00adni S\u0119kow\u00adski\u2009\u2014\u20091954<\/p>\n

Ks. Tade\u00adusz Klicz\u00adkow\u00adski\u2009\u2014\u20091962 (oblat NMP)<\/p>\n

Ks. Jerzy Mro\u00adczy\u0144\u00adski\u2009\u2014\u20091972<\/p>\n

Ks. Zyg\u00adfryd Lan\u00addow\u00adski \u2013 1972<\/p>\n

Ks. Zyg\u00admunt Szmidt \u2013 1983 (misjo\u00adnarz werbista)<\/p>\n

Ks. Woj\u00adciech Osto\u00adja-Lin\u00adski \u2013 1984<\/p>\n

Ks. Wie\u00ads\u0142aw Kra\u00adi\u0144\u00adski \u2013 1989<\/p>\n

Ks. Marek Borzysz\u00adkow\u00adski\u2009\u2014\u20091990<\/p>\n

Ks. Jacek Wyro\u00adwi\u0144\u00adski \u2013 1990<\/p>\n

Ks. Maciej Osto\u00adja-Lin\u00adski \u2013 1991 (\u015awi\u0119\u00adta Rodzina)<\/p>\n

Ks. Mariusz Falk \u2013 1993<\/p>\n

Ks. Krzysz\u00adtof Koso\u00adbudz\u00adki \u2013 1995<\/p>\n

Ks. Piotr Szlach\u00adci\u00adkow\u00adski \u2013 1996<\/p>\n

Ks. Piotr Gli\u0144\u00adski \u2013 1997<\/p>\n

Ks. Ryszard Thie\u00adde \u2013 1999<\/p>\n

Ks. Tade\u00adusz Gali\u00adkow\u00adski \u2013 2000<\/p>\n

Ks. Rado\u00ads\u0142aw Orli\u00adkow\u00adski \u2013 2003<\/p>\n

Ks. Robert Elak \u2013 2006<\/p>\n

Ks. Mar\u00adcin Lesz\u00adczy\u0144\u00adski \u2013 2009<\/p>\n

Ks. Marek Chmist \u2013 2013<\/p>\n

Ks. Adam Chy\u00ad\u0142a \u20112019<\/p>\n

Sio\u00adstry zakon\u00adne pocho\u00addz\u0105\u00adce z para\u00adfii Czersk:<\/strong><\/p>\n

Zgro\u00adma\u00addze\u00adnie Si\u00f3str El\u017cbietanek<\/strong><\/p>\n

Salo\u00admea S\u0119kow\u00adska (1874\u22121957)<\/p>\n

Kla\u00adra Sen\u00adkow\u00adska (1883\u22121957)<\/p>\n

Kata\u00adrzy\u00adna Sen\u00adkow\u00adska (1884\u22121950)<\/p>\n

Cecy\u00adlia San\u00adkow\u00adska (1891\u22121965)<\/p>\n

Mar\u00adta San\u00adkow\u00adska (1893\u22121926)<\/p>\n

Mar\u00adcjan\u00adna San\u00adkow\u00adska (1885\u22121964)<\/p>\n

Cecy\u00adlia Jani\u00adkow\u00adska (1920\u22122011)<\/p>\n

Anie\u00adla \u0141an\u00adgow\u00adska (1930\u22122011)<\/p>\n

Flo\u00adria\u00adna Cie\u00adniuch (+2004)<\/p>\n

Hali\u00adna San\u00adkow\u00adska (\u015blu\u00adby 1985)<\/p>\n

Karo\u00adli\u00adna Bloch ( \u015blu\u00adby 1990)<\/p>\n

Fran\u00adcisz\u00adkan\u00adki<\/strong><\/p>\n

Cele\u00adsta Baszanowska<\/p>\n

Zmar\u00adtwych\u00adwstan\u00adki<\/strong><\/p>\n

Olga Repi\u0144\u00adska (2014)<\/p>\n

Fau\u00adstyn\u00adki<\/strong><\/p>\n

Kaja Gra\u00addow\u00adska (2014)<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Histo\u00adria Para\u00adfii \u015aw. Marii Mag\u00adda\u00adle\u00adny w Czer\u00adsku Pocz\u0105t\u00adki para\u00adfii si\u0119\u00adga\u00adj\u0105 dru\u00adgiej po\u0142o\u00adwy XII w. (ks. S. Kujot, prof. G. Labu\u00adda) i mog\u0142y mie\u0107 zwi\u0105\u00adzek z fun\u00adda\u00adcj\u0105 ksi\u0105\u00ad\u017c\u0119\u00adc\u0105. Pierw\u00adsza wzmian\u00adka o para\u00adfii pocho\u00addzi z doku\u00admen\u00adtu loka\u00adcyj\u00adne\u00adgo, wyda\u00adne\u00adgo przez kom\u00adtu\u00adra tuchol\u00adskie\u00adgo Hen\u00adry\u00adka Bol\u00adlen\u00addorf, kt\u00f3\u00adry ple\u00adba\u00adno\u00adwi nada\u0142 5 \u0142an\u00f3w \u2026 Czy\u00adtaj dalej \u2192<\/span><\/a><\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"parent":0,"menu_order":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","template":"sidebar-page.php","meta":{"pagelayer_contact_templates":[],"_pagelayer_content":"","wp_typography_post_enhancements_disabled":false,"footnotes":""},"class_list":["post-19","page","type-page","status-publish","hentry"],"aioseo_notices":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.parafia-czersk.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages\/19","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.parafia-czersk.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.parafia-czersk.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/page"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.parafia-czersk.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.parafia-czersk.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=19"}],"version-history":[{"count":17,"href":"https:\/\/www.parafia-czersk.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages\/19\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":2179,"href":"https:\/\/www.parafia-czersk.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages\/19\/revisions\/2179"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.parafia-czersk.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=19"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}